Hiçbir Hidrolik YaÄŸ Birbirine Benzemez! 
Hidrolik YaÄŸ Türleri Ve Karışabilirlik Özellikleri

Hazırlayan: Ulrich Hielscher  - Uluslararası Hidrolik Akademisi'nde Boru Hattı Teknolojisi ve Hidrolik YaÄŸlar EÄŸitmeni, HANSA-FLEX - https://www.hansa-flex.de/magazin

Hidrolik yaÄŸ kullanıcıları ÅŸunu bilmelidir: Ä°ki yaÄŸ asla aynı deÄŸildir! Pratik deneyimler gösteriyor ki, aynı özelliklere sahip farklı üreticilerin hidrolik yaÄŸları bile oldukça önemli farklılıklar gösterebilir.

Karıştırma nedeniyle vanada kavitasyon oluşması

Farklı üreticilerin hidrolik sıvılarını veya aynı üreticinin farklı tiplerini karıştırmak, çamur oluÅŸumuna, topaklanmaya, katkı maddesi reaksiyonlarından kaynaklanan tortulara veya hava tahliye özelliklerinin bozulmasına yol açabilir. Bu durum köpürmeye veya kavitasyon riskinin artmasına neden olabilir. Hidrolik sistemde arızalar ve hasarlar neredeyse kaçınılmazdır. Bu nedenle, birçok hidrolik sistem üreticisi, aynı sınıflandırmadakiler de dahil olmak üzere diÄŸer hidrolik sıvılarla karıştırmayı genellikle yasaklar. Modern yaÄŸlayıcılar, çeÅŸitli baz yaÄŸlardan ve "bileÅŸenlerden", yani aktif bileÅŸenlerin (katkı maddeleri) karmaşık kombinasyonlarından üretilir. Bu eklenen katkı maddesi kokteyli, baz yağın mevcut özelliklerini geliÅŸtirebilir veya nihai ürüne amaçlanan uygulama için gerekli bir özellik kazandırabilir. Farklı baz yaÄŸların ve katkı maddesi bileÅŸenlerinin listesi çok uzundur ve deneyimler, hidrolik yaÄŸ üreticilerinin bileÅŸimleri konusunda son derece gizli davrandığını göstermektedir.

Karıştırma nedeniyle oluşan tank tortuları

Karışım yoluyla çökelmeler

Genel bir kural olarak: karışabilirlik otomatik olarak uyumluluk anlamına gelmez!
Bağımsız petrol laboratuvarları, hidrolik sorunlarla ilgili günlük çalışmalarına dayanarak, aynı baz yaÄŸa, benzer viskoziteye ve karşılaÅŸtırılabilir yoÄŸunluÄŸa sahip hidrolik yaÄŸların çok iyi karıştığını, ancak farklı katkı maddeleri nedeniyle çalışma sırasında uyumsuzlukların ortaya çıktığını ve bunun da sistemde hidrolik arızalara yol açtığını defalarca rapor etmektedir. 

Tablo 1: Baz yaÄŸ gruplarının türleri (API sınıflandırması)

Not: Kimyasal olarak karışabilen maddeler, hidrolik sıvının fiziksel özelliklerini oldukça olumsuz etkileyebilir.

Dikkat! Bazı yaÄŸ tedarikçileri teknik veri sayfalarında karışabilirlik özelliÄŸini belirtir ve sadece bunu teyit ederler. Ancak kullanıcı, yaÄŸ tedarikçisine ÅŸu soruyu sormalıdır:  "Hidrolik yaÄŸlar karıştırıldıktan sonra birbirleriyle uyumlu mu?"

Karışabilirlik,  kimyasal bir özelliÄŸi tanımlar ve ancak iki sıvının birbirlerinde kolayca ve tamamen çözünmesi durumunda mevcuttur.

Uyumluluk  ise, iki sıvının veya iki hidrolik yağın kolayca karıştırılabileceÄŸi, ancak mutlaka kendi özelliklerini koruması gerektiÄŸi anlamına gelir. Farklı katkı maddesi paketleri birbirleriyle reaksiyona girmemelidir. Bu durum, farklı adlandırmalara sahip hidrolik yaÄŸları karıştırmadan önce, yaÄŸ tedarikçisiyle aynı baz yaÄŸ özelliklerine ek olarak, katkı maddesi performansının da aynı veya neredeyse aynı olup olmadığı netleÅŸtirilmezse ortaya çıkar. Farklı baz yaÄŸlara ve farklı katkı maddesi paketlerine sahip yaÄŸların karıştırılmasından mümkün olduÄŸunca kaçınılmalıdır. YaÄŸlayıcıların uyumluluÄŸuyla ilgili bilgiler genellikle mevcut deÄŸildir veya yaÄŸ tedarikçisinden elde edilmesi çok zordur.

Aşağıdaki hidrolik sıvılar asla birbirine karıştırılmamalıdır:
• Farklı sınıflandırmalara sahip hidrolik yaÄŸlar (HLP/HLPD/HVLP)
• Çinko içermeyen ve çinko içeren hidrolik yaÄŸlar
• Hidrolik yaÄŸlar ve motor yaÄŸları
• Deterjan özellikli ve deterjan özelliÄŸi olmayan yaÄŸlar
• Aynı sınıflandırmaya ve markaya ait, ancak farklı viskoziteye sahip yaÄŸlar.
• Biyolojik olarak parçalanabilir yaÄŸlar (HEES/HEPG/HETG/HEPR) ve mineral yaÄŸlar
• Aynı sınıflandırmaya (örneÄŸin, HEES) sahip olmalarına raÄŸmen farklı üreticilerden elde edilen biyolojik olarak parçalanabilir yaÄŸlar.
• Farklı sınıflandırmalara sahip biyolojik olarak parçalanabilir yaÄŸlar (örneÄŸin HEES ve HETG)
• Glikol bazlı yaÄŸlar, diÄŸer tüm sentetik veya mineral yaÄŸlarla birlikte.

AÅŸağıdaki sorunlar ortaya çıkabilir:
• Yüzeyde köpük oluÅŸma riskinin artması
• Hava ayrıştırma kapasitesinde bozulma
• Kavitasyon riskinde artış
• Suya karşı davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi
• Conta ve hidrolik hortum aşınması
• Sürtünme özelliklerindeki deÄŸiÅŸim
• Hidrolik yağın kullanım ömrünün kısalması
• Filtreleme verimliliÄŸinin azalması veya filtre ömrünün kısalması
• ÇözünmüÅŸ tortular nedeniyle sistem kirliliÄŸinde artış
• Katkı maddesi reaksiyonları nedeniyle çamur, tortu/vernik oluÅŸumunda artış
• Yapışkan baÄŸlar, örneÄŸin çinko sabunu nedeniyle oluÅŸanlar.

Sisteme yeni yaÄŸ eklenmesi yalnızca mevcut yaÄŸ kalitesi (viskozite, asitlik, oksidasyon) gereklilikleri karşılıyorsa yapılmalıdır. Ayrıca, yeni yağın yalnızca uygun filtre inceliÄŸine (mutlak filtrasyon) sahip dolum pompaları kullanılarak eklenmesi gerektiÄŸini lütfen unutmayın. Aksi takdirde, sisteme kirleticilerin girmesi riski vardır.

Farklı yaÄŸları karıştırmaktan kaçının, çünkü %100 sorunsuz bir kombinasyon garantisi yoktur.

Birinci baz yağ ve ikinci baz yağın karıştırlmasıyla elde edilen vernik

Dikkat! Sıvının türüne ve kullanım alanına baÄŸlı olarak, uyumsuzluklar hızlı ve belirgin hidrolik bozulmalar ÅŸeklinde kendini gösterebilir. Bununla birlikte, bu bozulmalar dolaylı olarak veya uzun vadede de ortaya çıkabilir.

Saygın hidrolik makine veya sistem üreticileri, yaÄŸ karıştırmaya izin vermez ve bunun göz ardı edilmesi durumunda garanti taleplerinin geri çekileceÄŸini belirtir.

Karışımı önlemeye yönelik önlemler
• Sıvı yönetim sisteminin tanıtımı
• Gelen malların yakından incelenmesi gereklidir, çünkü aynı yaÄŸ üreticisinden gelen farklı yaÄŸlayıcı türleri, uzun harf-rakam kodlarında yalnızca küçük farklılıklar gösterir.
• Kullanılan çeÅŸitli yaÄŸlayıcılar için açıkça iÅŸaretlenmiÅŸ depolama alanlarına sahip, iyi organize edilmiÅŸ bir yaÄŸ depolama alanı, karışıklık riskini azaltır.
• ÇeÅŸitli yaÄŸlama maddeleri için kullanılabilen yaÄŸ doldurma pompası, kullanımdan sonra boÅŸaltılmalı veya temizlenmeli ve yalnızca yaÄŸ türü için özel olarak iÅŸaretlenmiÅŸ filtre elemanları kullanılmalıdır.
• Bakım personelinin eÄŸitimi ve bilinçlendirilmesi
• “Hidrolik yaÄŸların pratik uygulamaları” konusu üzerine

Çözüm
Evet, hidrolik sıvılar genellikle karışabilir özelliktedir – PAG bazlı hidrolik sıvılar bunun istisnasıdır. Ancak, üreticinin karışabilirlik beyanı verdiÄŸi yaÄŸların gerçekten uyumlu olup olmadığı, ya yaÄŸ üreticisinin teknik desteÄŸiyle (umarım yazılı olarak) ya da deÄŸilse, ancak laboratuvarda kapsamlı ve zaman alıcı bir uyumluluk analiziyle belirlenebilir. Katkı maddeleri ve baz yağın yanı sıra, farklı karıştırma oranlarında hava ve su ayrımı, köpürme davranışı, asit içeriÄŸi ve filtrelenebilirlik gibi özellikler de dikkate alınmalıdır. 
Bağımsız petrol laboratuvarlarından tanı mühendislerinin binlerce petrol örneÄŸinin deÄŸerlendirilmesine dayanan deneyimleri, bir yaÄŸlayıcının baÅŸka bir üreticinin yağıyla veya farklı bir yaÄŸ türüyle karıştırılmasının veya kirlenmesinin, sistem arızalarının veya maliyetli hasarların ana nedenlerinden biri olduÄŸunu göstermektedir. 

Not: Hidrolik yaÄŸ, yalnızca planlama aÅŸamasında dikkate alınması gereken bir tasarım unsuru deÄŸil, aynı zamanda bakım ve onarımda da dikkate alınması gereken bir araçtır ve ilgili uzmanlık gerektirir.

KAYNAK:
Bu makale https://www.hansa-flex.de/magazin sitesinden Türkçeye çevirilerek iktibas edilmiÅŸtir.
Orjinal Makale linki: https://shorturl.at/IaxiT 

Ulrich Hielscher

Uluslararası Hidrolik Akademisi'nde Yönetici Ortak, Boru Hattı Teknolojisi ve Hidrolik YaÄŸlar EÄŸitmeni